Kulan ay maanta Muqdisho ku yeesheen Xildhibaanada Baarlamaanka Soomaaliya oo looga hadlaye mooshinka Xukuumadda laga gudbiyay ayaa goordhaw kusoo dhamaaday aqalka Golaha shacabka ee Magaalada Muqdisho.

Ciidamada Dowladda Soomaaliya ee Degmada Beladxaawo ee Gobalka Gedo ayaa maanta waxa ay sameeyeen gadood ku aadan musuq maasuq ay sheegeen in lagu hayo mushaaradka ciidanka Dowlada ee Degmadaasi.

Wasiirka Gaashaandhiga dalka Soomaaliya Cabdi Xakiin Xaaji Maxamuud Fiqi ayaa sheegay in Shabaab deeganada ay ka joogaan Gobalada dalka Soomaaliya dhibaato adag ay ku hayaan shacabka ku nool.

Isaga oo ka hadlayay  xaflad ka dhacday Magaalada Khartoum ee dalka Suudaan xalay oo uu la qaatay ardayda Soomaaliyeed iyo sidoo kale jaaliyada Soomaalida dalka Suudaan ayaa wuxuu sheegay in Shabaab dhibaatooyin adag ay ku hayaan Shacabka deeganada ay maamulaan ku sugan.

Wuxuu sheegay Wasiirka Gaashaandhiga in awoodii Al-Shabaab ay hoos usii dhacday sidoo kalena Magaalooyinkii muhiimka ahaa ee ay maamuli jireen ciidanka xooga dalka Soomaaliya ay kala wareegeen.

Fiqi ayaa sheegay in Shabaab Magaalada dhaqaalaha ugu badan kasoo gali jiray ay tahay Magaalada Kismaayo ee xarunta Gobalka Jubadda hoose halkaasina ay kala wareegeen ciidanka xooga dalka Soomaaliya.

Isaga oo hadalka siiwata Wasiirka Gaashaandhiga dalka Soomaaliya wuxuu sheegay in dhalinyarada ku jira Shabaab ee dagaalka kawada dalka Soomaaliya uu aad uga xun yahay in la qalday isaga oo tilmaamay in Dowladda ay dadaal ugu jirto sidii dhalinyaradaasi mustaqbalkooda loo bad-baadin lahaa oo waxbarasho loogu heli lahaa.

Wasiirka Gaashaandhiga iyo xubno ka tirsan maxkamada ciidanka qalabka sida ayaa ku sugan dalka Suudaan halkaasi oo ay kulamo kala duwan kula leeyihiin madaxda dalkaasi.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdi Faarax Shirdoon (Saacid) ayaa saaka xafiiskiisa ku qaabilay wafti uu hogaaminayo wakiilka midowga Africa ee Soomaaliya Amb. Maxamed Saalax Anaadif iyo xubno ka tirsan saraakiisha sar sare ee Amisom.

Warka soo baxay xafiiska isku xirka arimaha Bini-adanimada ee Qaramada Midobay (OCHA),ayaa lagu sheegay in dhibaatada haaysata Qaxootiga Soomaaliyeed ee ku sugan Xerooyinka dalka Kenya ay ugu wacan tahay buux dhaafka tirade qaxootiga Soomaaliyeed ee ku sugan halkaasi.

Waxay sheegtay Hay’ada in tirade qaxootiga ka imaanaya wadamada Bariga Africa ku yaala ee qalalaasaha ay ka taagan yihiin ay soo kordhayaan,taasina waxay ku tilmaameen inay sababeyso xaaladaha dhanka nolosha ee Soo foodsaaraya qaxootiga,waxayna si gaar ah u carababeen qaxootiga Soomaaliyeed oo haatan dhibaatada ugu badan halkaasi ku haaysata.

Warbixin ayaa muujineysa in Soomaalida ku dhaqan xerooyinka qaxootiga ee dalka Kenya ay isugu jiraan,Haween,Carruur iyo dad da’ah oo ay ka muuqato daruufooyin ay ka dhaxleen colaadaha iyo abaaraha ay kaga carareen dalkooda.

Xafiiska isku xirka arimaha Bini-adanimada ee Qaramada Midobay (OCHA),ayaa qoondeyneysa qaabkii dadkaasi dhibaateysan ay u gaarsiin lahayd gargaar bini-adanimo oo dhinac waliba leh,waxayna hoosta ka xariiqday hay’ada in inkastoo Soomaalida ay daneyneyso inay dib ugu laabtaan dalkooda hadana arintaasi ay ka baaran dagayaan oo ay hubinayaan qaabka dadkani ay ku laaban karaan iyo hadii ay laabtaan halka ay ku xasili karaan.

Soomaali badan ayaa haatan ku dhaqan Xerooyinka Qaxootiga kuwaasi oo isugu jira kuwo horay dagaaladii Sokeeye markii dalka ka dilaaceen gaaray iyo kuwo kale oo haatan gaaray,iyagoo si wada jira ah dhibaatada ay u saameysay.

Ururka Midowga Yurub ayaa balan qaaday inuu bixinayo Lacag ka badan €37 million oo loogu tala galay in lagu xoojiyo la dagaalanka waxa loogu yeero Burcad badeeda Soomaalida ee ka qowleysta xeebaha Soomaaliya iyo goobaha ka baxsn.

War saxafadeed ka soo baxay xarunta Midowga Yurub eek u taala Magaalada Brussels  ayaa lagu shaaciyay Lacagtaan,iyadoo wadamada Ku yaala Bariga iyo Koonfurta loogu taageeray inay isaga difaacaan ama ay ku sii xoojiyaan dagaalka looga soo horjeedo dhalinta qafaalaneysa Maraakiibta iyo doonyaha isticmaalaya marin biyoodka mashquulka badan ee Soomaaliya.

Midowga Yurub ayaa xaqiijiyay in Qarniyadii tagay heerarka amaandari ee ka jira biyaha Soomaaliya iyo wadamada dariska ay ahaayeen kuwo kor u sii kacayay,iyagoo maja xaabinayay dadaalada hormarineed ee lagu doonayay in kor loogu qaado nolosha dad Malaayiin gaaraya.

2008-dii ayay sheegeen Mas’uuliyiin ka tirsan Midowga Yurub in weerarada Burcad badeeda Soomaalida ay ahaayeen kuwo is daba joog ah oo maraakiibta ay ku dhiiranweysay inay maraan xeebaha Soomaaliya iyo meelaha kale eek u teedsan,balse waxii ka danbeeyay ay tilmaameen in hoos u dhaceen weerarada,iyagoo taasina ku amaanay ciidamada la dagaalanka waxa loogu yeero burcad badeeda U jooga xeebaha Soomaaliya.

“Talaabadaan cusub ee Midowga Yurub uu horay u qaaday ayaa saacideysa in hoos ay u dhacdo awooda burcad badeeda korna u qaado xaalada amaan ee biyaha Soomaaliya,sidoo kale waxay arintaan kaalmeyneysaa kororka ganacsiga gobolka”ayuu yiri Andris Piebalgs. Oo ah sarkaal dhanka hormarinta u qaabilsan Miodwga Yurub.

Midowga Yurub ayaa had iyo goor u taagan sidii loola dagaalami lahaa burcad badeeda Soomaalida ciidamo magacooda ku howlgalaya ay joogaan xeebaha Soomaaliya.

Xildhibaan ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya kana mid ah xubnaha Baarlamaanka Soomaaliya ee mooshinka ka gudbiyay Ra’iisul Wasaaraha dalka ayaa sheegay inuusan marnaba ka tanaasuleyn go’aanka ah mooshinka ay ka gudbiyeen Ra’iisul Wasaaraha.

Waxaa maalmihii ugu dambeeyay soo baxayay warar ku aadan in ciidamada Kenya ay isku maamulaan si ka bax nanaan AMISOM ayaa waxaa haddana waxaa arintaasi ka hadlay afhayeenka AMISOM.

Cali Aadan Xumad, afhayeenka ciidamada AMISOM ee ku sugan Soomaaliya ayaa waxa uu sheegay in ciidamada Kenya ay san ka amar saneyn ciidamada AMISOM ayna kamid yihiin ciidamada magacaasi ku jooga dalka Soomaaliya.

Wuxuuna sheegay in magaca Kenya aysan ku joogin Soomaaliya oo AMISOM ay ka tirsan yihiin, isagoo dhanka kale sheegay inay talo ka qaadanayaan saraakiisha sar sare ee ciidamada AMISOM.

Ciidamada Kenya ayaa lagu eedeeyaa inay si iskood ah u maamulaan magaalada Kismaayo iyo deegaanada kale ee Jubbooyinka.

Qaarka mid ah xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya ee wada mooshinka ka dhanka ah xukuumada ra’iisul wasaare Saacid ayaa waxaa la dalbaday inay ka laabtaan go’aanka ama mooshinka ka dhanka ah Saacid.

Garaad Aadan Cilmi, oo kamid ah waxgarad kulan ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa sheegay in mooshinka ka dhanka ah xukuumada uu yahay mid wax duminaya, sida uu hadalka udhigay.

HALKAAN KA DHAGAYSO DALABKA GARAADKA.

Arinta ayaa kusoo aadeysa iyadoo maanta la filayo in xukuumada ay hortagto baarlamaanka Soomaaliya.

Waxaa maanta lagu wadaa in xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya ay horto xukuumada ra’iisul wasaare Saacid oo mooshin ka dhan ah ay ka gudbiyeen xildhibaano ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya.

Xildhibaan Cabdi Barre oo kamid ah mudanayaasha baarlamaanka Soomaaliya oo la hadlay Idaacada Risaala oo kamid ah idaacadaha magalada Muqdisho ayaa sheegay in wali ay jiraan xildhibaanada mooshinkii ay ka gudbiyeen Saacid.

RIIX HALKAAN OO KA DHAGAYSO CODKA XILDHIBAANKA.

Qaar kamid ah xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya ayaa waxay sheegeen maalintii shalay inay ka laabteen mooshinkii ay ka gudbiyeen xukuumada ra’iisul wasaarahe Cabdi Faarax Shirdoon Saacid.